| Văn Lang | - Tên nước Việt Nam thời các vua Hùng, hình thức nhà nước đầu tiên của Việt Nam, hình thành do liên minh các bộ lạc Lạc Việt (khoảng đầu thế kỷ 7 tCN). Theo sử cũ nước Văn Lang có 15 bộ. Văn Lang là bộ lạc lớn nhất đóng vai trò nòng cốt trong liên minh để dựng nước Văn Lang. Đứng đầu nước Văn Lang là Hùng Vương (vua Hùng), đóng đô ở Phong Châu (vùng Bạch Hạc, Vĩnh Phú), quan văn gọi là lạc hầu, quan võ gọi là lạc tướng, ngôi vua được truyền từ đời này sang đời khác đều gọi là Hùng Vương. Tồn tại đến cuối thế kỷ 3 tCN, khi Thục Phán thành lập nước âu Lạc - (xã) tên gọi các xã thuộc h. Hưng Hà (Thái Bình), h. Đồng Hỷ (Thái Nguyên), h. Hạ Hoà (Phú Thọ) |
| văn lang | đt. Tên cũ nhất của nước ta từ đời Hùng-vương. |
| văn lang | Tên cũ nước Nam. |
| Người em là Tiết hỏi chuyện dưới đất thì Thiều nói : "Hai ông Nhan Hồi và Bốc Thượng hiện được làm chức Tu văn lang ở dưới đất" (Văn uyển). |
| Đời Tấn , Tô Thiều đã chết lại hồi , người em là Tiết hỏi chuyện ; Thiều nói thấy hai ông Nhan Hồi và Bốc Thương làm chức Tu văn lang ở dưới đất. |
| Hùng Vương lên ngôi , đặt quốc hiệu là văn lang (nước này đông giáp biển Nam Hải , tây đến Ba Thục , bắc đến hồ Động Đình , nam giáp nước Hồ Tôn , tức nước Chiêm Thành , nay là Quảng Nam) , chia nước làm mười lăm bộ là : Giao Chỉ , Chu Diên , Vũ Ninh , Phúc Lộc , Việt Thường , Ninh Hải , Dương Tuyền , Lục Hải , Vũ Định , Hoài Hoan , Cửu Chân , Bình Văn , Tân Hưng , Cửu Đức ; đều là đất thần thuộc của Hùng Vương ; còn bộ gọi là Văn Lang là nơi vua đóng đô16. |
16 Việt Sử Lược chép nước văn lang gồm mười lăm bộ lạc , trong đó có mười bộ lạc giống tên như Toàn thư ghi trên đây (Giao Chỉ , Vũ Ninh , Việt Thường , Ninh Hải , Lục Hải , Hoài Hoan , Cửu Chân , Bình Văn , Cửu Đức , Văn Lang) , và năm bộ lạc với tên khác (Quân Ninh , Gia Ninh , Thang Tuyền , Tân Xương , Nhật Nam). |
| Dư Địa Chí của Nguyễn Trãi chép đúng tên các bộ như Toàn Thư đã ghi trên đây , nhưng không có tên bộ văn lang. |
| Mị Nương đã lấy Sơn Tinh , Thục Vương tức giận , dặn lại con cháu phải diệt văn lang mà chiếm lấy nước. |
* Từ tham khảo:
- giá ngự
- giá nhạc
- giá như
- giá noãn
- giá phát
- giá phỏng