| kinh thi | dt. Một bộ trong Ngũ-kinh, do đức Khổng-tử sưu-tập có bốn phần là Quốc-phong, Tiểu-nhã, Đại-nhã và Tụng, gồm 305 bài thơ. |
| kinh thi | Tên một pho sách vốn là những câu ca-dao ở nơi thôn quê và bài hát từ triều nầy qua triều kia về đời Thượng cổ bên Tàu gom góp lại: Kinh-Thi sưu chép lại từ đời Thương, Chu vào khoảng thế kỷ thứ XII đến VI trước kỷ-nguyên. Nguyên Kinh-Thi có gần 3000 thiên (bài thơ) đến đời đức Khổng-tử thì ngài chỉ chọn lấy hơn 300 thiên, trong ấy chia ra bốn phần chính gọi là Quốc Phong có nghĩa là các bài hát làm rung động người ta như gió làm rung động các vật, Tiểu-Nhả, gồm những bài hát trong triều-đình, Đại-Nhã gồm những bài hát dùng trong các lễ-lược quan-trọng khi thiên-tử họp các vua chư hầu hay cúng tế ở tôn miếu, và Tụng, gồm những bài hát khen tụng các vua đời trước. Hầu hết thơ trong Kinh-Thi đều viết theo thể 4 chữ, thỉnh thoảng có thể 3 hoặc 5 chữ. Đối với các thi-nhân Tàu, Kinh-Thi là một nguồn thi-hứng vô tận nó là lối thơ bình dân mô-tả những tính-tình chất phác của dân chúng, nỗi lo buồn, sợ sệt, phẩn uất, vui sướng từ đời nầy qua đời kia. |
| Phủ hà viễn chi hữu ? Dịch nghĩa : Đọc bốn câu này trong kinh thi : Hoa đường lệ kia , lay động trước gió , tôi nhớ ai lắm , nhưng xa không tới được. |
| Chứ như kẻ kia , sai Ung Sỉ giữ đất Phong thì Ung Sỉ đầu hàng , (35) sai Trần Hy (36) coi nước Triệu thì Trần Hy làm phản ; đạo cương thường hỏi ai là hơn? Hậu cung của Đại vương có bà họ Ngu , mệnh nhẹ lá thu , hồn theo bóng kiếm , gửi lòng thơm ở ngọn cỏ tịch mịch , chôn hờn oán ở cánh đồng hoang vu (37) , nếu không phải nhà vua biết lẽ cư xử thì sao có sự tận tiết ấy ! kinh thi có câu rằng : "Dạy vợ mình trước , sẽ trị nhà nước" ; ở Đại vương đây chính là đã xứng đáng với câu ấy. |
(7) Tống Tử , Tề Khương : lấy ý từ hai câu kinh thi (Trần phong) : Khởi kỳ , thú thê , tất Tề chi Khương (Nếu lấy vợ , ắt là nàng họ Khương nước Tề) ; Khởi kỳ thú thê , Tất Tống chi Tử (Nếu lấy vợ , ắt là nàng họ Tử nước Tống). |
| Bệ hạ lấy chín châu làm nhà , sinh dân đều là thần thiếp cả , đất của di địch nào có đủ làm nhàn hạ được một ngày mà phải phiền đến ngựa đổ mồ hôi mệt nhọc? kinh thi có câu : "Đạo vương tin thực , đất Từ theo về". |
Cho nên kinh thi tả sự ấy trong thơ "Đào yêu" và thơ "Siếu hữu mai" để khen việc lấy chồng kịp thì và chê việc để lỡ thì vậy. |
| Tăng phó Nguyễn Thường nói : "Ta nghe bài tựa kinh thi nói rằng : Âm thanh của nước loạn nghe như ai oán giận hờn. |
* Từ tham khảo:
- ở vậy
- ở vú
- ở vườn nhà ăn cau sâu
- ở yên chẳng lành, đọc canh phải tội
- ớ
- ớ