| cương mục | dt (H. cương: cái chủ yếu; mục: mắt lưới) Phần đại cương và phần chi tiết trong một bộ sử: Bộ Khâm định Việt sử chép sử theo biên niên và theọ cương mục. |
| cương mục | bt. Bản trích-lục những điều quan-trọng trong sách. |
| cương mục | Lối viết sử, trình bày một vấn đề chia ra từng phần lớn gọi là cương, mỗi phần lớn lại gồm nhiều phần nhỏ gọi là mục. |
| cương mục | Nói về cách chép sách: Cương là bài cái, mục là bài con: Đại-Việt thông-giám cương-mục. |
Việt sử thông giám cương mục chép : "Thời nhà Trần đời vua Dụ Tông năm thứ 12 (1369) có người anh cả là Cung Túc Vương Nguyên Dục khi xem vợ chồng người phường chèo tên là Dương Khương diễn tích Tây vương mẫu dâng quả bàn đào , Nguyên Dục mê vợ Dương Khương trẻ đẹp hát hay đã cưỡng ép làm vợ trong khi nàng đang mang thai. |
| Tuy nhiên huấn điều chưa thể khống chế được hát xướng dân gian , ít lâu sau Lê Thánh Tông lại ban sắc lệnh , Việt sử thông giám cương mục chép : "Phàm ai là người lương thiện mới chuẩn y cho nộp thóc và trao cho quan tước , nếu là kẻ ác nghịch , trộm cướp , xui nguyên , giục bị , hào cường ngỗ ngược và phường chèo con hát thì bản thân họ và con cháu họ không được dự". |
| Đời Trần Nghệ Tông (1370 1372) đi sứ nhà Nguyên , làm quan đến chức Hàn lâm học sĩ Thẩm hình viện sự , có tác phẩm Việt sử cương mục và Việt Nam thế chí , Thảo nhàn hiệu tần thi tập , nhưng hiện chỉ còn một bài thơ. |
23 Về điều ghi Thục Phán người Ba Thục (Tứ Xuyên , Trung Quốc) , cương mục có nhận xét : "Nước Thục từ năm thứ 5 đời Thận Tĩnh Vương nhà Chu (316 TCN) đã bị nước Tần diệt rồi , làm gì có vua nữả Huống chi từ Thục đến Văn Lang còn có đất Kiện Vi (nay thuộc Vân Nam) , đất Dạ Lang , Cùng , Túc , Nhiễm Mang ,... cách nhau hàng hai ba ngàn dặm , có lẽ nào Thục vượt qua được các nước ấy mà sang đánh lấy Văn Lang?... Hoặc giả ngoài cõi Tây Bắc giáp với nước Văn Lang còn có họ Thục khác , mà sử cũ (tức Toàn Thư) nhận là Thục Vương chăng?" (CMTB 1 , 9). |
| 34 cương mục (TB1 , 16b) chú : "Bây giờ không biết con sông này ở đâu". |
| Lời cẩn án của cương mục (TB2 , 2b) dẫn sách Thủy Kinh chú của Lịch Đào Nguyên cũng chép việc tương tự để đính chính điều ghi trên đây : chỉ có hai sứ ở hai quận Giao Chỉ và Cửu Chân , không nói đến quận Nhật Nam. |
* Từ tham khảo:
- điệp khúc
- điệp ngữ
- điệp tây
- điệp trùng
- điệp vận
- điệp viên