| đòng | bt. Lắc-lẻo, có thể đưa qua lại, tới lui. |
| đòng | đt. Trụ lại một nơi: Đóng binh, đóng dinh, đóng quân, đóng trại, chùm-gởi đóng trên cây, ong đóng trên cành; Cửa trống phó cho thằng nhện đóng (HXH); Nghi-vệ đóng hai bên đường, Võng anh đi trước võng nàng theo sau (CD) // (R) Đông lại, kết dính lại, thành hình: Khói thuốc đóng răng, phèn đóng mép mương. |
| đòng | dt. Bông lúa (ngô) non, còn ở trong bẹ lá, chưa trổ thành bông: bón đón đòng o Lúa đã có đòng. |
| đòng | dt. Giáo ngắn và nhọn dùng làm vũ khí thời xưa. |
| đòng | dt Thứ giáo ngắn và nhọn: Đâm một mũi đòng. |
| đòng | dt Đòng đòng nói tắt: Tháng tám thấy lúa tốt đòng vui thay! (cd). |
| đòng | (đòng đòng) dt. 1. Bông lúa non, chưa nứt màng: Chờ cho lúa có đòng đòng, Bây giờ ta sẽ trả công cho người (C.d) 2. Lưỡi giáo nhọn như đòng: Bác đòng chật đất, tinh-kỳ rợp sân (Ng.Du) |
| đòng | d. Thứ giáo ngắn và nhọn: Lưỡi đòng. |
| đòng | d. x. Đòng đòng: Lúa đã có đòng. |
| đòng | (hay là đòng-đòng). I. Bông lúa non chưa nứt màng: Lúa mới có đòng-đòng. Văn-liệu: Chờ cho lúa có đòng-đòng, Bấy giờ ta sẽ trả công cho người. Kỳ này lúa mọc đòng-đòng, Giỗ ông thái-tổ thái-tông mưa rào. II. Lưỡi giáo nhọn như cái đòng-đòng: Bác đòng chật đất, tinh-kỳ rợp sân (K). |
Chị về... Mai chỉ ứa hai đòng nước mắt không nói nên lời. |
Bao giờ cho đến tháng ba Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng Hùm nằm cho lợn liếm lông Một chục quả hồng nuốt lão tám mươi Nắm xôi nuốt trẻ lên mười Con gà , be rượu nuốt người lao đao Lươn nằm cho trúm bò vào Một đàn cào cào đi bắt cá rô Thóc giống đuổi chuột trong bồ đòng đòng cân cấn đuổi cò ngoài ao Bao giờ cho đến tháng ba Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng Dao nằm cho lợn cạo lông Ba bốn quả hồng nuốt bà tám mươi Chuối tiêu nuốt trẻ lên mười Ba bốn bình rượu nuốt người xôn xao Cào cào đuổi bắt cá rô Cỏ năn cỏ lác lại vồ bắt trâu Gà con đuổi bắt diều hâu Trứng gà tha quạ biết đâu mà tìm. |
Bát cơm anh ăn nó trắng như hoa Bát canh anh ăn nó ngọt như là mật ong Đôi đũa anh ăn em vót đòng đòng Cái tăm anh chẻ như dòng cần câu. |
Bốn tôi như mạ mới gieo Như lúa mới cấy còn non đòng đòng Bốn tôi như đôi đũa thong dong Đẹp duyên sao chả đẹp lòng mẹ cha Có yêu tôi xuống cửa xuống nhà Thầy mẹ có hỏi em đà mần răng Liệu người yêu đến em chăng ? Em như sao Vượt đón trăng giữa trời Người như sao Vượt giữa trời Những lời người nói muôn đời chẳng quên. |
Bước sang tháng sáu giá chân , Tháng một nằm trần bức đổ mồ hôi Con chuột kéo cầy lồi lồi Con trâu bốc gạo vào ngồi trong cong Vườn rộng thì thả rau rong Ao sâu giữa đồng , vãi cải lấy ngồng làm dưa Một đàn con bò đi tắm đến trưa Một đàn con vịt đi bừa ruộng nương Voi kia nằm ở gậm giường Cóc đi đánh giặc bốn phương nhọc nhằn Chuồn kia thấy cám liền ăn Lợn kia thấy cám nhọc nhằn bay qua Trời mưa cho mối bắt gà đòng đong , cân cấn đuổi cò xao xao Lươn nằm cho trúm bò vào Một đàn cào cào đuổi bắt cá rô Thóc giống cắn chuột trong bồ Một trăm lá mạ đuổi vồ con trâu Chim chích cắn cổ diều hâu Gà con tha quạ biết đâu mà tìm Bong bóng thì chìm , gỗ lim thì nổi Đào ao bằng chổi , quét nhà bằng mai Hòn đá dẻo dai , hòn xôi rắn chắc Gan lợn thì đắng , bồ hòn thì bùi Hương hoa thì hôi , nhất thơm thì cú Đàn ông to vú , đàn bà rậm râu Hay cắn thì trâu , hay cày thì chó. |
BK Bước sang tháng sáu giá chân , Tháng một nằm trần bức đổ mồ hôi Con chuột kéo cầy lồi lồi Con trâu bốc gạo vào ngồi trong cong Vườn ruộng thì thả rau rong Ao sâu giữa đồng , vãi cải lấy ngồng làm dưa Một đàn con bò đi tắm đến trưa Một đàn con vịt đi bừa ruộng nương Voi kia nằm ở gậm giường Cóc đi đánh giặc bốn phương nhọc nhằn Chuồn kia thấy cám liền ăn Lợn kia thấy cám nhọc nhằn bay qua Trời mưa cho mối bắt gà đòng đong , cân cấn đuổi cò xao xao Lươn nằm cho trúm bò vào Một đàn cào cào đuổi bắt cá rô Thóc giống cắn chuột trong bồ Một trăm lá mạ đuổi vồ con trâu Chim chích cắn cổ diều hâu Gà con tha quạ biết đâu mà tìm Bong bóng thì chìm , gỗ lim thì nổi Đào ao bằng chổi , quét nhà bằng mai Hòn đá dẻo dai , hòn xôi rắn chắc Gan lợn thì đắng , bồ hòn thì bùi Hương hoa thì hôi , nhất thơm thì cú Đàn ông to vú , đàn bà rậm râu Hay cắn thì trâu , hay cày thì chó. |
* Từ tham khảo:
- đòng đeo
- đòng đong
- đồ lạc xon
- đồ lề
- đồ mạt vong bản
- đồ mắc dịch