| bánh dẻo | dt. Bánh thường làm vào tết trung thu để bày cỗ cùng với hoa quả, có hình vuông hoặc tròn, màu trắng dẻo mềm, thơm, làm bằng bột nếp, nước đường hoà cùng lòng trắng trứng đã đánh bông, có nhân (nếu không có nhân gọi là bánh dẻo chay). |
| bánh dẻo | dt Bánh làm bằng bột gạo nếp rang, trộn nước đường, có nhân là mứt bí, hạt dưa đóng thành khuôn có hình tròn hay vuông: Dù nghèo, đến tết trung thu cũng cố mua cho con cái bánh dẻo. |
| bánh dẻo | d. Bánh làm bằng bột gạo nếp rang trộn nước đường, nén trong khuôn, nhân bằng mứt bí, hạt dưa, thường ăn vào dịp tết trung thu. |
| Cớ sao bốn kỷ làm thiên tử Kém Mạc Sầu kia được hẳn hoi Mê gái , thế thì hay hay dở ? Dở hay hay không dám quyết , nhưng Đường Minh Hoàng chỉ vì mê gái mà thành ra thần tượng của tình yêu , âu cũng ly kỳ ác ! Không thế , sao cứ đến Trung thu ở Bắc cũng như Nam , nhà hát nào cũng đưa vở tủ “Đường Minh Hoàng du Nguyệt điện” để chài người đi xem ; cobánh dẻoánh dẻo , bánh nướng thập cẩm , đậu đen , hạt sen trứng muối , ôi thôi hàng nào mà không có một bức tranh thật lớn vẽ ông vua mê gái đó lúng liếng con mắt nhìn Dưng Quý Phi hay làm thành hình đen cho chạy đèn kéo quân để hấp dẫn nhiều người bu lại ? Ở niềm Nam , đồng bào ăn tết Trung thu kể đã vui đáo để , nhưng không có những khu hoàn toàn tết , Mua một cái đèn con thỏ , ở Chợ Lớn có , ở Sài Gòn cũng có cả cái tàu chạy trong thau nước , có đầu sư tử , có ở đường Thủ Khoa Huân có mà ở Nancy cũng có ; có đèn quả đào , có cả ngựa nghẽo bằng nilông nữa… nhưng ở Bắc thì không thế. |
| Ai muốn cỗ to hơn thì treo ở trên một cái đèn kéo quân , dưới đặt rất nhiều ghế , và trên mỗi ghế để một thứ đồ chơi như đàn lợn làm bằng catông , cô tiên đánh đàn , cái đầu sư tử và các thứ bánh trái như bánh dẻo , bánh nướng , bánh đậu xanh , bánh chữ , bánh Tô Châu ; nhưng có một nguyên tắc không ai được phép quên ; cái bánh dẻo to nhất phải bày ở giữa , trên một cái kỷ kê ở trước án thư , và nhớ đặt lên đó một con thach sùng bằng bột ; còn các con giống khác như kỳ lân , con phượng , trái đào , quả chuối , cành hoa… muốn đặt đâu cũng được. |
| Cá làm thành bao nhiêu món , cá tạo nên bao nhiêu là bài thơ , nhưng chỉ lạ có một điểm là làm sao không ai làm chả cá để đến nỗi phải đợi sau khi di cư đến bảy tám năm trời mới có hai ba nhà làm món ấy để cho các ông ghiền món ăn này “xài đỡ” ! ? Đi chơi mười một quận đô thành , đi khắp cả các Vàm Đông , Vàm Láng , Vàm Tây , Bãi Xầu , Sóc Trăng , Bạc Liêu xưa kia nổi tiếng về nghề đóng đáy thả lưới , quăng chài để bắt cá bắt tôm mà cũng nổi tiếng luôn là có nhiều các chú : Bạc Liêu nước chảy lờ đờ , Dưới sông cá chốt , trên bờ Triều Châu thật quả tôi chưa thấy một người Tàu nào làm chả cá trong khi bao nhiêu món ăn Bắc như pbánh dẻonh dẻo (1) , thang , cuốn , thịt cầy , lươn , ếch , họ đều làm tuốt để bán cho người mình thưởng thức ! Tại chả cá khó làm ? Tại có một bí quyết riêng ướp chả ? Hay tại vì cá anh vũ dùng làm chả không ở đâu có ngoài Bắc Việt ? Điều đó chưa có người nào nghiên cứu nhưng hồi còn ở Hà Nội , mỗi khi ngồi tán chuyện gẫu với Hy Chả Cá (2) mà thấy có những người Tàu ở Hồng Kông về đặt mua cả trăm cả ngàn “gắp” với đủ rau , hành , nước mắm , bánh đa , cà cuống , mắm tôm , chanh ớt để đưa lên máy bay chở hoả tốc về Hồng Kông ăn nhậu thì tự nhiên mình cũng thấy sướng tê tê vì người mình đã sản xuất được một món ngon đặc biệt mà chính ba tàu nổi tiếng là nước “kén ăn” cũng phải mua của ta để xài ! Nghĩ như thế rồi ăn một bữa chả thật ngon , được chủ nhân để dành cho vài chục gắp “lòng” , chan mỡ nước kêu lách tách , rồi uống nước trà mạn sen , ăn một miếng trầu nóng ran cả người lên , đoạn đi ngất ngưởng trong gió lạnh , tìm một cái xe bỏ áo tơi cánh gà trực chỉ Khâm Thiên hay Vạn Thái nghe một vài khẩu trống , không , anh phải nhận với tôi là cái bọn tiểu tư sản sống vô bổ và đầy tội lỗi thực đấy nhưng sướng lắm – sướng không chịu được. |
| Chú thích (1) Bánh cuốn ở Thanh kêu lbánh dẻoẻo (2) Chủ hàng chả cá nổi tiếng nhất ở Hà Nội. |
| Với riêng tôi khi đã qua hai phần ba cuộc đời , mỗi khi phố phường nhộn nhạo báo rằm Trung thu sắp về bằng những quầy bbánh dẻo, bánh nướng , với phố hàng Mã muôn sắc đồ chơi thì tôi lại nhớ về đêm rằm đã qua dư sáu mươi năm... |
| Trong màu xanh ngọc của hạt cốm nằm e ấp dưới đôi thúng lót lá sen già , được quẩy bằng chiếc đòn gánh cong hai đầu của cô gái làng Vòng vô tư đưa thu vào phố... Dư âm Trung thu hòa bình đầu tiên Với riêng tôi khi đã qua hai phần ba cuộc đời , mỗi khi phố phường nhộn nhạo báo rằm Trung thu sắp về bằng những quầy bbánh dẻo, bánh nướng , với phố hàng Mã muôn sắc đồ chơi thì tôi lại nhớ về đêm rằm đã qua dư sáu mươi năm... Đó là rằm Trung thu đầu tiên , khi bố tôi theo đoàn quân chiến thắng về tiếp quản Thủ đô. |
* Từ tham khảo:
- bánh dẻo nhân thập cẩm
- bánh dự
- bánh dừa
- bánh dứa
- bánh đa
- bánh đa khoai