| Nguyễn Huệ | - (1753-1792) - Anh hùng dân tộc, tục danh Thơm, còn có tên Quang Bình, sinh năm 1753 tại Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, mất năm 1792. Thuở nhỏ gia đình ông bị đưa vào ấp Tây Sơn Thượng (Bình Định ). Thông minh, chăm học, ông được thầy yêu mến dạy cho cả văn lẫn võ. Bấy giờ Trịnh Nguyễn phân tranh, nhân dân đói khổ ở Đàng Trong lẫn Đàng Ngoài - Năm 1771, anh em ông (Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ) lập đồn trại, chiêu mộ nghĩa quân chống chúa Nguyễn, được gọi là quân Tây Sơn. Năm 1773, Tây Sơn đánh chiếm Quy Nhơn, năm 1775 chiếm Gia Định, Nguyễn A_nh phải chạy trốn ra Phú Quốc. Nhưng lúc đó chúa Trịnh lại chiếm Phú Xuân. Năm 1784, Nguyễn ánh đem quân xiêm về chiếm Sa Đéc. Nguyễn Huệ đem quân vào đánh trận Rạch Gầm - Xoài Mút (18-01-1785) tiêu diệt 20.000 quân Xiêm. Năm 1786, ông làm Tiết chế cùng Vũ Văn Nhậm ra đánh Thuận Hóa tiêu diệt cánh quân phía Nam của Chúa Trịnh, sau đó tiến ra bình định đất Bắc, diệt hết họ Trịnh - Sau khi chiếm Thăng Long, ông trao ngai vàng lại cho nhà Lê, rút quân về Nam. Vua Lê Hiến Tông gả công chúa Ngọc Hân cho ông và phong ông làm Nguyên súy Uy Quốc Công. Năm 1778, Nguyễn Nhạc tự xưng vua, và phong ông làm Phụ chánh Bắc Bình Vương. Năm 1788, Lê Chiêu Thống dẫn quân Thanh về cướp nước. Ông tự xưng hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung rồi đem quân ra Bắc dẹp xâm lăng. Quân lính được ăn Tết trước rồi thẳng đường ra Thăng Long; chỉ trong mấy ngày, với chiến dịch Ngọc Hồi - Đống Đa, tiêu diệt 29 vạn quân Thanh - Sau đó hai nước nghị hòa, vua Thanh phong cho ông làm An Nam quốc Vương. Triều đại của ông có nhiều cải cách và canh tân đất nước. Tiếc là ông đột ngột mất sớm vào năm 1792, miếu hiệu Thái Võ Hoàng |
| nguyễn huệ | nhd. Một trong ba anh hùng đã dựng nên triều Tây Sơn, đánh nhiều trận để chống với nhà Nguyễn, sau lại ra bắc-bộ đánh đuổi họ Trịnh, dẹp được quân Thanh ở trận Đống-đa và xưng hiệu là Quan-Trung (1788-1792) |
| nguyễn huệ | Tên một ông vua anh-hùng khai-sáng ra triều Tây-sơn. |
| Cho nên không có vùng đất nào thích hợp hơn xứ Quảng Nam , để những người lao động chân đất , hay nói như nguyễn huệ , để những " người dân núi " đứng lên đòi hỏi thiết lập một trật tự mới , không gì có thể ngăn cản được xu thế lịch sử khách quan này. |
| Trương Phúc Loan , Duệ Tôn , bọn tham quan ô lại đông như ruồi nhặng thời bấy giờ ở Đàng Trong chỉ là các hiện tượng tất nhiên của một thế lực chính trị đang xuống dốc , và Nguyễn Nhạc , nguyễn huệ là những cá nhân ở đúng vào vị trí vươn lên của một thế lực mới. |
| Nguyễn Nhạc và nguyễn huệ trở thành nhân vật vĩ đại của lịch sử trong biến chuyển khách quan của xã hội Nam Hà hậu bán thế kỷ 18 theo từng bước một , từng bước một , với sự quả cảm , trầm tĩnh và thông minh thiên phú. |
| * * * Về khuya trời rét ngọt , nằm trên một tấm nệm rồi trùm cái chăn lên trên mình nghe các em lẩy Kiều hay hát vo bài Tỳ bà , thỉnh thoảng lại làm một điếu , hãm một miếng táo hay một trái nho , rồi lim dim con mắt lại mơ mơ màng màng , tôi quả quyết với anh rằng cách mạng , đảo chánh , chống bất công xã hội… tất cả những cái đó anh đều cho là “đồ bỏ” không ăn nhằm gì hết ! Những lúc ấy mình mới mang máng thấy rằng những người làm chánh trị họ tâm lí thật : cái bọn “tạch tạch sè” chẳng làm được mẹ gì , còn những người cứu nước từ ngàn xưa như Phạm Ngũ Languyễn huệHuệ , Lê Lợi… đều xuất thân là những nông dân áo vải… * * * Thôi , biết rồi ! Nghĩ lan man quá làm gì nó mất vui đi mà hại lây cả đến bữa thuốc xài toàn hộp con rồng , đã đậm mà lại bùi như lạc. |
| Chợ hoa trên đường nguyễn huệ đông nghịt những người. |
Cả bọn hớn hở quay lại đầu đường nguyễn huệ , khu tua tủa những cành mai tươi tốt như rừng. |
* Từ tham khảo:
- sầy-sỡ
- sẩy con
- sẩy lời
- sẩy trôn
- sẩy vời
- sâm-sai