| sầu đâu | dt. (thực) Loại cây 4, 5m, da xù-xì, lá hình tím xanh lợt mọc đối, hoa nhỏ, trái trổ chùm khi chín màu đen, vỏ cây, lá và trái đều có vị đắng, tánh lạnh, có độc (sách thuốc gọi Khổ-luyện). |
| sầu đâu | Nh. Xoan. |
| sầu đâu | dt. Loại cây lá nhỏ, về mùa đông thì trụi hết lá: Nước ròng chảy đến Tam-Giang, Sầu-đâu chín rụng sao chàng biệt-ly (C.d) |
| Đó là mùa “lá bang tai trâu , sầu đâu chân chó” : trên các cành bang , lá non hé mở và cuốn lại , chưa bung ra hết , y như thể tai trâu , còn cây đầu đâu thì vào khoảng này cũng trổ lá non nhưng chum lại với nhau thành một hình tròn trông giống hệt vệt chân con chó để lại trên mặt đất , sau một đêm mưa tuyết. |
| Cũng như người con gái dậy thì lơn lên và đẹp không ai biết , chỉ vào khoảng cuối tháng hai , đầu tháng ba thì là bang , lsầu đâuâu nở bung ra. |
| Còn casầu đâuâu ? Cây sầu đâu cũng vậy. |
| c nổi ! Thế nhưng tại sao người ta không gọi sầu đâu là xoan ta , lại kêu bằng một cái tên buồn như thế ? Phải chăng là tại vì cây này trong héo ngoài tươi , tượng trưng cho những người đẹp u buồn , ngoài miệng thì cười mà thực ra hang bữa vẫn chan cơm bằng nước mắt ? Cũng vào khoảng cuối tháng ba , các cây sầu đâu mọc ở các vùng quê Bắc Kỳ đâm hoa và người ta thấy hoa sầu đâu nở như cười. |
| Bây giờ nhắc đến loại hoa này , tôi vẫn còn nhớ in những buổi chiều vàng đi thơ thẩn về miền quê , bong lạc bước tới một vùng cát trắng ở Xuân Trường , Hải Hậu , ở Phố Cát , Lương Đường , ở Bình Thuỷ , Mai Động…san sát những căn nhà nhỏ bé xanh um cây cối , trắng xoá tường vôi , mà nhà nào cũng có vái gốc sầu đâu vượt lên như ngạo nghễ khoe với trời cao ngất ngất những chùm bong phơn phớt màu hoa cà êm êm. |
| Yêu hoa sầu đâu không để vào đâu cho hết , nhớ hoa sầu đâu ở quê hương ta không biết mấy mươi ! Người mắc bệnh lưu lý đã xa cách phần tử mấy chục năm rồi mà lạ thay sao cứ đến tháng ba , nhớ đến sầu đâu mình vẫn cảm như còn thấy thoang thoảng đâu đây một mùi thơm mát mẻ , dịu dàng , mát mẻ còn hơn cả hương cau , mà dịu dàng có khi hơn cả mùi thơm hoa mộc ! Mùi thơm huyền diệu đó hoà với mùi của đất ruộng vấy vỡ ra , mùi đậu giã mà người nông phu đi hái về đem về phơi nắng , mùi mạ non lên sớm xanh màu hoa lý và đẹp như những bức tranh lập thể , mùi khoai sắn , mùi rau cần ở các ruộng xâm xấp nước đưa lên … bao nhiêu thứ đó , bấy nhiêu thương yêu…có phải đã có một lúc anh cảm thấy như ngây ngất , như nhức đầu , như say một thứ men gì phải không ? Anh cứ muốn lạc bước đi như thế mãi để uống cái hương thơm của quê hương vào tận tâm can tì phế. |
* Từ tham khảo:
- sầu đâu rừng
- sầu đông
- sầu muộn
- sầu não
- sầu riêng
- sầu thảm