| đinh điền | dt. Trai-tráng và ruộng-nương: Việc đinh-điền, thuế đinh-điền. |
| Đinh Điền | - Bạn kết nghĩa với Đinh Bộ Lĩnh từ thuở nhỏ, ông cùng với Lưu Cơ, Trịnh Tú, Nguyễn Bặc và Đinh Bộ Lĩnh thề đồng sanh tử có nhau - Khi Đinh Bộ Lĩnh theo sứ quân Trần Lâm, ông cùng ra sức hỗ trợ Bộ Lĩnh đánh dẹp các sứ quân, nghiễm nhiên được xưng tụng là Vạn Thắng vương, còn ông thì nắm quyền tư lệnh quân đội, Bộ Lĩnh lên ngôi vua, ông làm Đại Tư Đồ - Năm Kỉ mão 979, vua Đinh bị Đỗ Thích ám sát. Sau đó Thập đạo tướng quân Lê Hoàn tư thông với Dương hậu, ông hiệp với Đinh Quốc công Nguyễn Bặc và Phạm Hạp dấy binh chống lại. Nguyễn Bặc và Phạm Hạp bị Lê Hoàn giết. Ông lui về trại Đằng Man (thuộc huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên). Vợ ông là Phạm Môi nương cũng là bậc anh thư. Đến ngày 17-11 hai vợ chồng ông đều quyên sinh chết, sau khi thết một tiệc lớn từ biệt các vị kì lão, nhân dân trong vùng - Đền thờ ông hãy còn ở xã Kim Đằng, huyện Kim Động. Chính Lê Hoàn về sau lên ngôi vẫn cảm phục ông, sắc phong là Tể thế hộ quốc hiển ứng linh quang đại vương, gia phong Trung chiêm kiệt tiết tối limh đại vương, vợ ông là Phạm Môi nương cũng được sắc phong là:" Huệ Hoa gia tinh trinh thục phu nhâ"n - Các triều đại Trần, Hậu Lê cũng đều có sắc phong vợ chồng ông là Phúc thần. Liễn đối, thi ca tụng niệm ông còn truyền tụng khá nhiều |
| đinh điền | tt (H. đinh: trai tráng; điền: ruộng) Nói thuế đánh theo số đầu người đàn ông và theo số ruộng: Đóng thuế đinh điền. |
| đinh điền | dt. // Thuế đinh-điền. |
| Khi ấy Định quốc công Nguyễn Bặc , Ngoại giáp đinh điền , cùng thập đạo tướng quân Lê Hoàn rước Vệ Vương Toàn lên ngôi Hoàng đế , tôn gọi vua là Tiên Hoàng Đế , tôn mẹ đẻ (vua mới) là Dương Thị làm Hoàng thái hậu. |
| Bọn Định quốc công Nguyễn Bặc , ngoại giáp đinh điền , Phạm Hạp ngờ Hoàn sẽ làm điều bất lợi cho vua nhỏ , bèn cùng nhau dấy binh , chia hai đường thủy bộ , muốn tiến về kinh đô giết [7b] Hoàn , nhưng không đánh nổi , bị giết. |
| Lê Hoàn là đại thần khác họ , nắm giữ binh quyền , làm công việc như Chu Công , thường tình còn ngờ vực , huống là Nguyễn Bặc ở chức thủ tướng và đinh điền là đại thần cùng họ hay saỏ Bọn họ khởi binh không phải làm loạn , mà là một lòng phù tá nhà Đinh , vì giết Hoàn không được mà phải chết , ấy là chết đúng chỗ. |
271 Phạm Cự Lạng : người huyện Chí Linh , tỉnh Hải Hưng , ông nội là Chiêm giữ chức Đông giáp tướng quân đời Ngô Quyền , cha là Man , Tham chính đô đốc , anh là Phạm Hạp , vệ úy đời Đinh Tiên Hoàng , người đã cùng đinh điền , Nguyễn Bặc chống lại Lê Hoàn (theo Ngô Thì Sĩ , Đại Việt sử ký tiền biên). |
| Lê Văn Hưu nói : Lê Dại Hành Giết đinh điền , bằt Nguyễn Bặc , tóm Quân Biện [14b] , Phụng Huân dễ như lùa trẻ con , như sai nô lệ , chưa đầy vài năm mà bờ cõi định yên , công đánh dẹp chiến thắng dẫu là nhà Hán , nhà Đường cũng không hơn được. |
| Nguyễn Bặc , đinh điền sao có thể nhẫn tâm điềm nhiên mà nhìn? Rồi lui về dấy quân hỏi tội , mưu giữ xã tắc , thế là bầy tôi trung nghĩa đấy. |
* Từ tham khảo:
- kim đồng ngọc nữ
- kim giai
- kim giao
- kim gút
- kim hoả
- kim hoàn