| mạnh tử | 1. nhd. Đặc-danh của Mạnh-Kha vì ông đã làm ra bộ sách nhan-đề là Mạnh-tử. 2. Tên bộ sách của Mạnh-Kha làm ra: Sách Mạnh-tử gồm có 7 thiên: Đặc biệt nhất trong sách ấy là thuyết tính thiện. Để đánh đổ thuyết của người đương thời (Cáo-Tử chẳng hạn) cho rằng tính người vốn không thiện không ác, Mạnh-Tử cho rằng tính người ta vốn thiện như nước vốn chảy xuống chỗ thấp, và trở nên ác chỉ vì làm trái thiên-tính đi, như ngăn nước cho nó lên chỗ cao, trái với thiên-tính vì tập-quán, vì hoàn-cảnh, vì vật dục. Muốn giữ lấy bản-tính, như vậy, phải giáo-dục, phải dưỡng tính (nuôi thiện tính) tồn tâm (giữ lấy lòng thành) trì chí (giữ vững chí hướng) dưỡng-khí (nuôi khí-phách cho mạnh) |
| mạnh tử | Vị đại hiền trong Nho-giáo về đời Chiến-quốc bên Tàu. |
| mạnh tử | Tên một bộ sách trong tứ thư, chép lời của thầy Mạnh-tử. |
| Ông có biết Khổng Tử , mạnh tử là ai không? Trương Phụ nghiến răng : Ngươi phải chết ! Nguyễn Biểu cầm ngay chiếc đầu lâu ném vào mặt Trương Phụ : Đây là câu trả lời của ta ! Khoảng cách quá gần , Trương Phụ tránh không kịp. |
| Người hay chữ suy đoán tên Hà Đông có thể xuất xứ từ câu của mạnh tử : "Hà Nội hung tắc di kỳ dân ư Hà Đông , chuyển kỳ túc ư Hà Nội" (nghĩa là Hà Nội bị tai họa thì đưa dân về Hà Đông , chuyển thóc từ Hà Đông ra Hà Nội). |
| Trong cuốn Hỏi đáp 1000 năm Thăng Long Hà Nội , hai tác giả Tô Hoài và Nguyễn Vinh Phúc giải thích về câu của mạnh tử như sau : "Nguyên ở Trung Quốc thời Mạnh Tử (thế kỷ thứ III trước công nguyên) phía bắc sông Hoàng Hà gọi là đất Hà Nội , phía nam là Hà Ngoại. |
| Tuy nhiên ở phía tây đã có tỉnh Sơn Tây và phía nam lại có tỉnh Hà Nam vì thế tên Hà Đông có xuất xứ từ câu của mạnh tử xem ra cũng có lý. |
(11) Lấy ý từ điển trong sách mạnh tử : Thuần Vu Khôn nói : "Ngày xưa Vương Báo ở đất Kỳ mà Hà Tây hát hay" ; đây ý nói mình chỉ biết hát xướng và hát giỏi. |
Sử thần Ngô Sĩ Liên nói : Lưu Cung tham đất đai của người , muốn mở rộng bờ cõi , đất đai chưa lấy được mà đã hại mất đứa con của mình và hại cả nhân dân , tức như mạnh tử nói : "Đem cái mình không yêu mà hại cái mình yêu" vậy chăng? Trở lên là (kỷ) Nam Bắc phân tranh , từ năm Đinh Mão đến năm Mậu Tuất (907 938) , tất cả ba mươi hai năm. |
* Từ tham khảo:
- đảo hành nghịch thi
- đảo hình
- đảo huyền
- đảo kinh
- đảo lộn
- đảo lục địa